نورگیر ثابت
فضاها و عناصر واسط نور گیری و تهویه
آگوست 22, 2020
مشاعات و فضا خدماتی عمومی
سایر مشاعات و فضا خدماتی عمومی ساختمان
آگوست 23, 2020
معماری مدرن یا معماری نو؟

معماری مدرن یا معماری نو؟

معرفی کتابی در زمینه معماری مدرن

روز یکشنبه دوم اسفندماه، در خانه هنر هنرمندان، چهار کتاب در حوزه میراث فرهنگی، معماری و شهرسازی رونمایی شد. کتاب «نگاهی به پیدایی معماری نو در ایران» دکتر سیروس باور یکی از این کتاب‌ها بود. کتاب جالبی است. بخشی از کمبود کتاب در این زمینه را پر می‌کند. با خواندن این کتاب، با ساختمان‌های زیادی در تهران و برخی شهرها آشنا می‌شویم. حالا دیگر وقتی از کنار ساختمان‌های خوب تهران رد می‌شویم، می‌گوییم «این کار آبکار است، این‌یکی را وارطان ساخته ..». لطف چنین کتاب‌هایی آن است که آدمیزاد با شهرش رابطه برقرار می‌کند.

چون اجزایش را می‌شناسد، چون با بناهایش رابطه برقرار کرده است به همین بهانه، پیش از شروع مراسم رونمایی، گپ و گفت کوچکی با مؤلف داشتیم که ماحصل آن را باهم می‌خوانیم:

کتاب “نگاهی به پیدایی معماری نو در ایران” نوشته سیروس باور

به فکر اینکه کتابی در این زمینه بنویسیم، نبودم. تمام آنچه که در این کتاب آمده سلسله درس‌هایی است که من از سال ۴۴ در دانشگاه داشتم. من سال ۴۴ شروع به تدریس معماری معاصر در دانشگاه ملی (شهید بهشتی) نمودم. هم معماری معاصر جهان و هم معماری معاصر ایران، سال ۴۸ هم که خودم را به دانشگاه تهران منتقل کردم، رئیس دانشکده هنرهای زیبا در آن موقع، دکتر میرفندرسکی از من خواست که همان روال را ادامه دهم و معماری معاصر ایران را هم تدریس کنم.

اما کار سختی بود، چون مدرکی نداشتیم. من راه می‌افتادم توی خیابان‌های تهران و عکس می‌گرفتم و اسکیس می‌زدم و به بچه‌ها ارائه می‌نمودم. من کمبود اسناد و متن را از همان زمان دانشجویی‌ام در تهران احساس کرده بودم. اساساً کمبود کتاب معماری حاد بود و بالأخص درزمینهٔ معماری معاصر خیلی کمبود داشتیم. من به‌مرور به این نتیجه رسیدم که باید، کتابی در این زمینه بنویسم که دانسته و مدارک جمع‌آوری‌شده را  در آن بریزم تا برای همه قابل وصول باشد.

الگوی من در تدوین پیدایی معماری نو در ایران، کتاب تاریخ معماری مدون «بنه وولو» بود. همان‌طور که او پیدایی معماری مدرن را در اروپا زاییده نهضت مدرن می‌دانست. من هم سعی کردم که از انقلاب مشروطه و روح زمانه در آن زمان شروع کنم. با تغییراتی که در جامعه ایران بعد از انقلاب مشروطه داشت و روشن شدن ذهن مردم به دموکراسی و روش جدیدی از زندگی ایجادشده معماری نوین ایران متولد شد.

نظر سیروس باور در رابطه با معماری امروز

معماری مدرن سابقه می‌خواهد ؟!
من معماری امروز ایران را مدرن نمی‌دانم. به همین دلیل آن را معماری نو می‌نامم، مدرنیسم در اروپا سابقه ۳۰۰ ساله داشت، جامعه اروپایی پس از رنسانس، تقریباً ۳۰۰ سال طول کشید تا به روش جدیدی از زندگی که زاییده انقلابات صنعتی بود خو بگیرد، و تقریباً تمامی جوامع اروپایی فرهنگ مدرن را انتخاب کردند، درصورتی‌که در ایران بعد از انقلاب مشروطیت فقط (حداکثر) ۱۵ تا ۲۰ درصد از مردم با نوگرایی و تجددگرایی آشنا شدند. بنابراین آنچه به وجود آمد، درزمینهٔ معماری زایده فرهنگ‌عامه جامعه نبود.

توضیحاتی در رابطه با کتاب

 کتاب سه فصل دارد: فصل اول، همان زمینه‌ای است که مربوط به روح زمانه می‌شود که بستر لازم را به وجود می‌آورد که بخش‌های بعدی کتاب در آن قرار گیرد.

 فصل دوم به معرفی پیشکسوتان معماری و نقد کارهای آن‌ها می‌پردازد.

 فصل سوم به معماری در بعد از انقلاب مربوط می‌شود که فقط درزمینهٔ سازندگی است چون این معماری هنوز وارد تاریخ نشده است.

بخش‌بندی کتاب

ترتیب بخش‌بندی‌ها بر اساس توالی ده‌دهی تاریخ است. بخش اول از کودتای ۱۲۹۹ تا ۱۳۲۰ را دربر می‌گیرد و بخش دوم معماری خاص دهه بیست را بررسی می‌کند. معماری دهه سی هم یک بخش خاص خود دارد و معماری در فاصله سال‌های ۱۳۴۰ تا انقلاب ۵۷ هم در یک بخش آمده است، و بعد از انقلاب هم به‌عنوان آخرین بخش، می‌بینید که ترتیب بندی کتاب بر اساس سبک نیست، چون اساساً سبکی نداریم.

به باور من از شروع دوره پهلوی، معماری نوین ایران هم‌زمان با ساخت‌وسازهای این دوره شروع می‌شود. در تداوم این معماری است که به امروز می‌رسیم، معماری‌ای التقاطی و بدون هویت خاص، نوعی به سازو بفروشی که تشخص معماری ندارد.

در معرفی پیشکسوتان به سه نسل می‌پردازم، نسل اول معمارانی هستند که اساساً خارجی هستند، مثل مرحوم گدار. سیرو مارکوف و دیگران . کارهای این گروه را من أصولا معماری ایران نمی‌دانم. چیزی از ایران در آن‌ها برجسته نشده است، نسل دوم را پیروان این معماران خارجی تشکیل می‌دهند که معماری نسبتاً شاخصی پدید می‌آورند، کسانی مثل مهندس فروغی، کیقباد ، ظفر، علی صادق و دیگران.

آبکاره وارطان و بوداغیان هم در همین نسل قرار دارند. نسلی که به ایران و معماری گذشته ایران نظری جدی دارد. در تداوم این نسل، خود ماها هستیم. معمارانی از نسل من.

 نسل سوم معماران عصر کامپیوتر و انفورماتیک هستند. معماران جوان ایران که زمینه‌اش باکارهای مهندس هوشنگ علی عسگری ایجاد می‌شود و ادامه می‌یابد و به رضا دانشمیر و … می‌رسد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *