کنترول کیفیت بتن بخش دوم

  طرح اختلاط بتن

بررسی اجرای درست تمام نقشه های محاسباتی از دیوار کشی با آجر سفال تا طراحی نسبت اجزای تشکیل دهنده بتن شامل آب، سیمان، شن و ماسه که در اصطلاح طرح اختلاط بتن نامیده می شود باید زیر نظر مهندس ناظر سازه باشد و طوری انتخاب شوند که نمونه بتن ساخته شده بر اساس آن بتواند مقاومت فشاری، دوام و کارآیی مورد نظر طراح را برآورده سازد و دیگر اجرای ساختمان دقیقا برابر محاسبات اجرا شده باشد. آنچه مسلم است متوسط مقاومت فشاری نمونه های بتنی ساخته شده باید همواره از مقاومت فشاری مشخصه که در محاسبات به کار رفته است، بیشتر باشد. برای دستیابی به این هدف لازم است در مرحله طرح اختلاط بتن، نسبت اجزای محدود طوری انتخاب شوند که مقاومت فشاری بتن ساخته شده بر اساس آن، بزرگتر از مقاومت فشاری موردنظر طراح باشد. حال این سوال مطرح است که این اختلاف چقدر باید باشد تا تضمین کننده مقاومت فشاری کافی بتن در سازه باشد؟ بر اساس آمار و احتمالات رابطه زیر بین مقاومت فشاری مبنای طرح اختلاط (f) و مقاومت فشاری مورد نظر( f ) در آیین نامه ارائه شده است:

fcm = f`c +1.34S +1.5MPa

fcm = f`c+2.33S – 4MPa

هرکدام از این روابط که مقدار بزرگتری ارائه کند، ملاک عمل خواهد بود.

در این رابطه S بیانگر انحراف استاندارد یا انحراف معیار است که مقدار آن باید بر اساس تجربه قبلی یا سوابق موجود ( در شرایط مشابه) تعیین شود. برای تعیین مقدار S داشتن نتایج حداقل ۳۰ نمونه مشابه لازم است. از آنجا که تعیین مقدار S در برخی موارد امکان پذیر نمی باشد، آیین نامه بتن توصیه کرده است که می توان بطور تجربی از نتایج جدول های موجود در آیین نامه برای تعیین مقاومت فشاری مبنای طرح اختلاط استفاده کرد.

نمونه برداری

به منظور کنترل کیفیت و مقاومت فشاری بتن لازم است در طول انجام پروژه از بتن های ساخته شده نمونه برداری انجام شود. نمونه برداری در مرحله ای باید صورت گیرد که بتن ریزی در محل مورد نظر ریخته می شود. هدف از نمونه برداری و تهیه نمونه، ارزیابی بتن مورد نظر بر اساس نتایج آزمایش فشاری نمونه ها است. مهمترین ارزیابی، تعیین مقاومت فشاری ۲۸ روزه بتن یا ارزیابی مقاومتی است اما علاوه بر ارزیابی مقاومت، ممکن ارزیابی روش عمل آوری و مراقبت از بتن نیز مد نظر باشد.

در هر نمونه برداری باید ۲ نمونه آزمایشی یا به اصطلاح ” آزمونه”، تهیه شود و متوسط مقاومت حاصل از هر ۲ آزمونه بعنوان نتیجه نهایی آزمایش اعلام شود. هر نمونه آزمایشی بعنوان یک آزمونه شناخته می شود.

برای آگاهی از کیفیت بتن در زمانهای خاصی چون زمان باز کردن قالب ها با برداشتن پایه های اطمینان، لازم است نمونه هایی اضافی جهت آزمایش در موعد موردنظر تهیه شوند. این نمونه های به نمونه های آگاهی با آزمون آگاهی موسوم است.استفاده از بتن بدون کیفیت کاهش مقاومت را برای شما به همراه دارد که باعت ایجاد خیز قیر محاسبانی در دیوار های غیر باربر که معمولا با آجر سفال اجرا شده می شود و باعث تخرب در سازه می شود.

آماده سازی محل بتن ریزی

پس از اختلاط بتن و انتقال بتن به محل مصرف نهایی، عملیات بتن ریزی انجام خواهد شد. قبل از بتن ریزی باید از آماده بودن محل بتن ریزی اطمینان حاصل کرد. لذا توصیه می شود قبل از بتن ریزی، اقدامات زیر انجام شود:

  • کنترل آرماتورگذاری: از لحاظ قطر، نوع، تعداد، فاصله، محل

قرارگیری، مشخصات خم، وصله ها، اتصالات و غیره مطابق با نقشه های تایید شده.

  • کنترل قالب بندی: از لحاظ ابعاد و اندازه، پوشش بتن، درزها، اتصالات،

شاقول بودن، گونیا بودن زاویه ها، مهار و پایداری قالب مطابق با نقشه های تایید شده.

  • آماده سازی محل بتن ریزی: از لحاظ وجود مواد زاید، تدابير احتیاطی وغیره

 بتن ریزی

بتن ریزی یکی از حساس ترین مراحل اجرای کارهای بتنی است که نیاز به تجربه و تخصص کافی دارد. از جمله مواردی که در بتن ریزی باید به آن توجه داشت، عدم جداشدگی دانه های بتن و اطمینان از تراکم بتن است زیرا تاثیر مهمی بر رفتار مقاومتی بتن دارند.

عمل آوری بتن

عمل آوری فرآیندی است که طی آن از افت رطوبت بتن جلوگیری و دمای بتن در حد رضایت بخش حفظ می شود تا در طول زمان بتن واکنش شیمیایی خود را کامل کند و سخت شود. پایایی، دوام و دیگر ویژگی های بتن سبخت شده از قبیل نفوذپذیری، مقاومت در برابر یخبندان متوالی، می تواند تحت تاثیر نحوه عمل آوری بتن باشد. عمل آوری بتن فرآیندی است که بلافاصله پس از تراکم بتن آغاز می شود تا بتن در برابر عوامل زیان بار مورد محافظت قرار گیرد. فرایند عمل آوری بتن شامل ۳ مرحله متمایز است:

  • مراقبت: تدابیر لازم به منظور جلوگیری از افت رطوبت بتن.
  • محافظت: تدابیر لازم به منظور جلوگیری از تاثیر عوامل بیرونی چون

باد، باران، يخبندان، لرزش و ضربه.

پروراندن: تدابیر لازم به منظور سرعت بخشیدن به گرفتن وسخت شدن بتن به کمک حرارت، فشار و بخار آب.در سقف های که با تیرچه و بلوک سقفی اجرا شده اند در فصول سرد برای جلو گیری از یخ زدن بتن از بخاری های کارگاهی زیر سقف استفاده می کنند